Rehabilitacja Medyczna 2006; 10(1): 15-28
Szybkie protezowanie i kompleksowa rehabilitacja po amputacji kończyn dolnych – najważniejsze składniki postępowania fizjoterapeutycznego
Immediate prosthesis fitting and comprehensive rehabilitation following lower limb amputation – the most important components of physiotherapy
Aneta Pirowska1,2, Tomasz Włoch2,3, Roman Nowobilski2,3
1Centrum Rehabilitacji i Protezowania (CRA - Centre de Reeducation et d' Appareillage) Institut Robert Merle d'Aubigne w Valenton w regionie Ile-de-France
2Pracownia Rehabilitacji II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ
3Katedra Rehabilitacji Klinicznej AWF w Krakowie
Artykuł otrzymano 07.11.2005; zaakceptowano do publikacji 30.12.2005.
Słowa kluczowe
Amputacje, protezowanie, fizjoterapia, pielęgnacja kikuta, bandażowanie, protezy, integracja
Streszczenie
W pracy przedstawiono model rehabilitacji i szybkiego protezowania po amputacji kończyn dolnych. Wskazano zalety prowadzenia usprawniania chorego po amputacji w wyspecjalizowanym ośrodku kompleksowej rehabilitacji, począwszy od pierwszych dni hospitalizacji, aż do momentu uzyskania optymalnej sprawności fizycznej i samodzielności, pozwalających na jego opuszczenie. Uwzględniono oferowane pacjentom wsparcie psychologiczne. Przedstawiona została specyfika zakresu działań fizjoterapeuty zarówno w rehabilitacji, jak i protezowaniu pacjentów. Wskazano rolę wczesnego protezowania, prezentując kolejne etapy powstawania protezy tymczasowej, a później definitywnej, począwszy od pobrania miary, wykonania pozytywu kikuta, a następnie poszczególnych elementów protezy, aż do zakończenia jej regulacji, połączenia definitywnego wszystkich jej części i wykończenia. Opisane i pokazane zostały przykładowe rozwiązania protetyczne dla zaaparatowania kikuta o nieregularnym kształcie. Zaznaczono istotę prawidłowego układania kikuta w profilaktyce przeciw powstawaniu przykurczy, oraz jego bandażowania, w walce z obrzękiem pooperacyjnym, w celu ograniczenia dolegliwości bólowych, przyspieszenia gojenia się rany pooperacyjnej i formowania kikuta. Wyszczególnione zostały kolejne etapy uruchamiania pacjenta, pionizacji i nauki chodu, wraz z poruszaniem się po schodach, nierównym podłożu i pokonywaniem przeszkód oraz rodzaje wykonywanych ćwiczeń kinezyterapeutycznych i najczęściej stosowanych zabiegów fizykoterapeutycznych. Omówiono formy prowadzonych z pacjentami zajęć aktywności sportowo-rekreacyjnej i działań integracyjnych, mających na celu jak najlepsze przygotowanie pacjenta do samodzielnego życia. Dodatkowo przedstawiony został zakres działań ergoterapeuty, z uwzględnieniem przeprowadzanych przez niego wizyt w domu pacjenta, w celu przystosowania warunków mieszkaniowych do nowych potrzeb chorego. Na końcu, na przykładzie opisu przypadku pacjenta w zaawansowanym wieku, z długo gojącym się kikutem, pokazano cały proces szybkiego protezowania i kompleksowej rehabilitacji od dnia przyjęcia do ośrodka rehabilitacji aż do momentu definitywnego zaprotezowania. i uzyskania pełnej samodzielności.