Strona Główna
Wstecz
Rehabilitacja Medyczna jest publikowana pod patronatem Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej, Polskiej Akademii Nauk
Artykuł
Rehabilitacja Medyczna - kwartalnik
Tom 10 rok 2006, Wydanie numer 2
Ocena efektów leczenia fizjoterapeutycznego obrzęku chłonnego w praktyce
Autorzy: Katarzyna Ochałek, Tomasz Grądalski, Iwona Dziura
Rehabilitacja Medyczna 2006; 10(2): 37-41
Ocena efektów leczenia fizjoterapeutycznego obrzęku chłonnego
w praktyce
Effectiveness of complex physical therapy of lymphoedema - evaluation in clinical practice
Katarzyna Ochałek, Tomasz Grądalski, Iwona Dziura
Poradnia Obrzęku Limfatycznego TPCH "Hospicjum" im. św. Łazarza w Krakowie
Artykuł otrzymano: 06.05.2006; zaakceptowano do publikacji 07.07.2006
Słowa kluczowe
Obrzęk chłonny, obrzęk limfatyczny, kompleksowa fizjoterapia obrzęku, drenaż limfatyczny, kompresjoterapia, limfoscynty-grafia.
Streszczenie
Kompleksowa fizjoterapia (Combined Physical Therapy, CPT) jest znaną od dawna i skuteczną metodą postępowania lec-zniczego z wyboru w rozwiniętym obrzęku chłonnym - limfatycznym kończyn. Przynosi ona wymierny efekt kliniczny polegający na zmniejszeniu się wielkości obrzęku, ogólnej poprawie sprawności, zmniejszeniu się dolegliwości towarzyszą-cych chorobie. W ocenie skuteczności terapii stosuje się różne metody, co stwarza trudności porównawcze (np. pomiędzy różnymi ośrodkami fizjoterapeutycznymi). Podstawowym sposobem ewaluacji jest porównanie objętości kończyn lub obr-zęku (rozumianego jako różnica pomiędzy kończyną chorą i zdrową) obliczonych w oparciu o zmierzone obwody, przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia. Odniesienie objętości kończyny lub obrzęku do objętości kończyny pozwala na porównanie zaawansowania u chorych różnych konstytucjonalnie. Istotna jest też ocena konsystencji obrzęku (tj. charakter plastyczny, elastyczny lub twardy) świadcząca o stopniu zaawansowania choroby. Kolejnym sposobem oceny jest porów-nanie sprawności kończyny, w oparciu o ograniczenie zakresu ruchów w stawach, ubytek siły mięśniowej oraz o ocenę za-burzeń funkcji manipulacyjnej ręki lub patologii chodu. Inną wykorzystywaną metodą oceny jest porównanie wybranych dolegliwości fizycznych towarzyszących obrzękowi i często zgłaszanych przez chorych (zwykle są to ból kończyny, nad-mierny ciężar lub osłabienie, rzadziej rozpieranie skóry, drętwienie i mrowienie) oraz ocena jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQoL). Obiektywną metodą oceny szybkości przemieszczenia się płynu tkankowego oraz morfologii jego rozmieszczenia w zajętych obrzękiem tkankach jest limfoscyntygrafia. Zarówno badanie dynamiczne (w pierwszych minu-tach) jak i statyczne (po kilku godzinach) można wykorzystać do oceny niewymuszonego odpływu chłonki przed i po lec-zeniu. W pracy szczegółowo omówiono poszczególne sposoby oceny kompleksowego leczenia obrzęku i zaproponowano jej modelowy system możliwy do zastosowania w praktyce.
Kompleksowa fizjoterapia (Combined Physical Therapy, CPT) jest znaną od dawna i skuteczną metodą postępowania lec-zniczego z wyboru w rozwiniętym obrzęku chłonnym - limfatycznym kończyn. Przynosi ona wymierny efekt kliniczny polegający na zmniejszeniu się wielkości obrzęku, ogólnej poprawie sprawności, zmniejszeniu się dolegliwości towarzyszą-cych chorobie. W ocenie skuteczności terapii stosuje się różne metody, co stwarza trudności porównawcze (np. pomiędzy różnymi ośrodkami fizjoterapeutycznymi). Podstawowym sposobem ewaluacji jest porównanie objętości kończyn lub obr-zęku (rozumianego jako różnica pomiędzy kończyną chorą i zdrową) obliczonych w oparciu o zmierzone obwody, przed rozpoczęciem i po zakończeniu leczenia. Odniesienie objętości kończyny lub obrzęku do objętości kończyny pozwala na porównanie zaawansowania u chorych różnych konstytucjonalnie. Istotna jest też ocena konsystencji obrzęku (tj. charakter plastyczny, elastyczny lub twardy) świadcząca o stopniu zaawansowania choroby. Kolejnym sposobem oceny jest porów-nanie sprawności kończyny, w oparciu o ograniczenie zakresu ruchów w stawach, ubytek siły mięśniowej oraz o ocenę za-burzeń funkcji manipulacyjnej ręki lub patologii chodu. Inną wykorzystywaną metodą oceny jest porównanie wybranych dolegliwości fizycznych towarzyszących obrzękowi i często zgłaszanych przez chorych (zwykle są to ból kończyny, nad-mierny ciężar lub osłabienie, rzadziej rozpieranie skóry, drętwienie i mrowienie) oraz ocena jakości życia związanej ze zdrowiem (HRQoL). Obiektywną metodą oceny szybkości przemieszczenia się płynu tkankowego oraz morfologii jego rozmieszczenia w zajętych obrzękiem tkankach jest limfoscyntygrafia. Zarówno badanie dynamiczne (w pierwszych minu-tach) jak i statyczne (po kilku godzinach) można wykorzystać do oceny niewymuszonego odpływu chłonki przed i po lec-zeniu. W pracy szczegółowo omówiono poszczególne sposoby oceny kompleksowego leczenia obrzęku i zaproponowano jej modelowy system możliwy do zastosowania w praktyce.