Strona Główna
Wstecz
Artykuł
Rehabilitacja Medyczna - kwartalnik
Tom 8 rok 2004, Wydanie numer 4
Rehabilitacja Medyczna 2004; 8(4): 29-38
Odleżyny – występowanie, profilaktyka i leczenie
Decubitus ulcers: prevalence, prevention and treatment
Maria Kózka
Zakład Pielęgniarstwa Klinicznego Instytutu Pielęgniarstwa Wydziału Ochrony Zdrowia Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego
Słowa kluczowe
odleżyna, skóra, patologia, czynniki ryzyka, profilaktyka, leczenie, fizjoterapia, opieka
Streszczenie
Odleżyna jest martwicą tkanki, powstałą na skutek miejscowego niedokrwienia spowodowanego długotrwałym uciskiem na naczynia tętnicze i żylne oraz tarciem i siłami ścinającymi. Ucisk na tkanki umiejscowione w wypukłych częściach układu kostnego, przekraczający ciśnienie w naczyniach włosowatych powoduje zamknięcie ich światła i jest czynnikiem decydującym o powstaniu niedokrwienia. Tarcie w sposób mechaniczny powoduje bezpośrednie uszkodzenie skóry, natomiast siły ścinające pojawiają się, gdy pacjent leży z uniesionym tułowiem, powodując odcięcie unaczynienia w szerokim obszarze skóry, głównie nad wyniosłościami kostnymi, co jest przyczyną śródbłonkowych uszkodzeń w mikrokrążeniu. Wypadkową działania tych trzech sił jest powstająca rana, która może dotyczyć wszystkich warstw ciała począwszy od naskórka, skóry właściwej, tkanki podskórnej, mięśniowej i kości. Na rozwój odleżyn narażeni są przede wszystkim przewlekle chorzy i z ograniczoną lub zniesioną zdolnością poruszania się. Najczęstszym miejscem występowania odleżyn są okolice kości krzyżowej, guzy kulszowe, pięty, krętarze kości udowej i potylica. Odleżyny stanowią obecnie istotny problem w opiece szpitalnej, w zakładach opieki społecznej a także w pielęgnowaniu chorych w domu. Według różnych źródeł chorobowość na odleżyny waha się od 7 - 35% wszystkich chorych leczonych. W wysoko rozwiniętych krajach odleżyny stanowią poważny problem ekonomiczny. Celem pracy jest przedstawienie aktualnej wiedzy na temat czynników ryzyka występowania odleżyn, patofizjologii rany odleżynowej, zasad oceny rany oraz przede wszystkim zasad profilaktyki oraz sposobu leczenia odleżyn. Ponadto w pracy zwrócono uwagę na konieczność interdyscyplinarnego i kompleksowego podejścia do problemu profilaktyki i leczenia odleżyn.