Rehabilitacja Medyczna jest publikowana pod patronatem Komitetu Rehabilitacji, Kultury Fizycznej i Integracji Społecznej, Polskiej Akademii Nauk

Rehabilitacja Medyczna - kwartalnik

Tom 9 rok 2005, Wydanie numer 4

Przestrzeganie zasady rozwojowej jako problem wyboru podejścia do terapii dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

Autorzy: Małgorzata Matyja, Krzysztof Czupryna, Janusz Nowotny

Rehabilitacja Medyczna 2005; 9(4): 24-30

Przestrzeganie zasady rozwojowej jako problem wyboru podejścia
do terapii dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym

Compliance with the developmental principle as a problem of selection of approach to the therapy of children with cerebral palsy

Małgorzata Matyja^#, Krzysztof Czupryna*, Janusz Nowotny*

^#Katedra i Zakład Rehabilitacji AWF w Katowicach
*Katedra i Zakład Fizjoterapii ŚAM w Katowicach

Artykuł otrzymano 10.10.2005; zaakceptowano do publikacji 30.11.2005

Słowa kluczowe
mózgowe porażenie dziecięce, usprawnianie, zasada rozwojowa

Streszczenie

Zasada rozwojowa jest najbardziej charakterystyczną i prawdopodobnie nadrzędną zasadą w usprawnianiu dzieci z m.p.dz. Określana jest ona jako postępowanie zgodne z szeroko pojętą fizjologiczną sekwencją rozwoju. Jednakże postrzeganie zasady rozwojowej jako proste nauczanie w trakcie terapii kolejnych „kamieni milowych” rozwoju nie jest ani pozytywnym, ani właściwym rozwiązaniem. Dosłowne i uproszczone rozumienie zasady rozwojowej nie może być nadal aktualne. Nie może oznaczać ono konieczności przechodzenia przez kolejne „kamienie milowe” zgodnie z ich powstawaniem w prawidłowym rozwoju. Zasada rozwojowa powinna regulować sposób podejścia do problemów dziecka, ustalać ramy postępowania w oparciu o znajomość rozwoju prawidłowego i nieprawidłowego. Postępowanie zgodne z zasadą rozwojową powinno być oparte o analizę przyczynowo-skutkową deficytów rozwojowych oraz mechanizmów powstawania nieprawidłowych zachowań ruchowych. Jej rozumienie i stosowanie zmienia się w miarę rozwoju wiedzy. Należy ją stosować w sposób elastyczny, uwzględniając nie tylko sekwencję rozwoju motorycznego, ale także inne aspekty. W przebiegu usprawniania dziecka z m.p.dz. istnieje wiele sytuacji, w których muszą być podejmowane decyzje uwzględniające inne elementy rozwoju oprócz aspektów posturalno–motrycznych. Należą do nich m.in. aspekty pielęgnacyjne, ortopedyczne, psychologiczne, pedagogiczne, społeczne czy logopedyczne. Obecnie zasadę tę można przedstawić jako konieczność uwzględniania w procesie usprawniania mechanizmów zdobywania i gromadzenia przez dziecko prawidłowych doświadczeń sensomotorycznych, dających szansę na wytworzenie w ośrodkowym układzie nerwowym możliwie prawidłowych wzorców ruchowych. Interpretacja zasady rozwojowej wymagała i wymaga nadal, aby nie stawiać dziecku wymagań przekraczających jego możliwości ruchowe. Pogląd ten jest słuszny, ale wymaga pokazania go w nieco innym świetle. Takie postępowanie może bowiem stanowić swego rodzaju „pułapkę”. Biorąc pod uwagę różnorodne aspekty opieki nad dziećmi z m.p.dz. należy zastanowić się, czy i na ile da się ściśle przestrzegać zasadę rozwojową i na ile jest to konieczne. Aby uwypuklić złożoność problemu, w pracy przedstawiono niektóre dylematy odnośnie stosowania zasady rozwojowej w aspekcie diagnozy zaburzeń ruchowych, czynności pielęgnacyjnych, wskazań psychologicznych, pedagogicznych i logopedycznych, wskazań ortopedycznych oraz w aspekcie codziennej aktywności dziecka oraz prowadzenia terapii. Zwrócono również uwagę na konieczność dostrzegania zarówno aktualnych (bieżących), jak i odległych funkcjonalnych potrzeb dziecka z m.p.dz.

wstecz | drukuj